Forem: Shoxjaxon1202

.Net ga kirish. Commands

Shoxjaxon1202 — Sun, 04 Aug 2024 13:15:34 +0000

.Net
Dotnet Csharp(C#) bu C dasturlash tiliga oid bo'lgan yangi dasturlash tili hisoblanadi. Biz C# orqali web dastur yaratish , telefon programma yaratish , telegram bot yaratish , o'yin yaratish va shu kabi ko'plab
https://dotnet.microsoft.com/en-us/downloadzamonaviy yo'nalishlari mavjud. Biz dontent ni ishlatishimiz uchun bizga dotnet sdk kerak bo'ladi.
@shoxjaxonabdusalimov@gmail.com --> gmail.

Input

Shoxjaxon1202 — Sun, 07 Jul 2024 14:03:24 +0000

Input --> Console.ReadLine()
input bu console dan biror malumotni olish. Buning uchun birinchi o'zgaruvchi yaratiladi.

Misol uchun :
string text = Console.ReadLine(); // misol: Ilmhub
~~int num = Console.ReadLine(); ~~ // error
biz int turidagi yani raqam turidagi narsalarni Console dan shunchaki ololmaymiz! Chunki Console.ReadLine() string type da ishlaydi uni raqam ko'rinishida ishlatishimiz uchun biz uni Convert ya'ni string dan int ga o'tkazib olishimiz kerak.

Console.Write("Butun son kiriting: "); int num = Convert.ToInt32(Console.ReadLine()); // 18 System.Console.WriteLine("Siz kiritgan son bu: " + num);

Yuqorida ko'rsatilganidek Convert.ToInt32 orqali siz uni int ga o'zgartirasiz. ToInt dan keyin 16 , 32 , 64 ham bo'lishi mumkin bu kompyuteringizga bog'liq. 32 deb yozish maslahat beriladi Kompyuter zo'r bo'lsa ham.

Sizlar hozir string va int turida input dan qabul qilishni o'rgangingiz.
Ammo bizda yana boshqa turlar ham bor ular float , char ......

Ularni inputdan qabul qilish uchun biz Parse() methodidan foydalanamiz bu qanday ishlaydi :

                                    Float

float kasrSon = float.Parse(Console.ReadLine());// misol: 4.5

                                    Char

char belgi = char.Parse(Console.ReadLine()); // faqat bitta qabul qiladi misol: $

Yana bir narsa biz Int ni ham Parse qilishimiz mumkin.

Int

int ParsedNum = int.Parse(Console.ReadLine()); // 4

Xuddi shu kabi boshqa turdagi malumotlar ham Parse() orqali input qilinadi. Unutmang string uchun Parse yoki Convert qilish kerak emas.
Yuqorida aytganimdek Console.ReadLine() shundoq ham string da ishlaydi.

MSIL

Shoxjaxon1202 — Thu, 04 Jul 2024 06:03:51 +0000

IL (Intermediate Language) .NET’dagi oraliq til boʻlib, MSIL (Microsoft Intermediate Language) yoki CIL (Common Intermediate Language) nomi bilan ham tanilgan. C# yoki VB.NET kabi tillardagi manba kodi to'g'ridan-to'g'ri mashina kodiga emas, balki birinchi navbatda ILga kompilyatsiya qilinadi va bu uni platformadan mustaqil qiladi.

Arxitektura mustaqilligi: IL kodi CLR (Common Language Runtime) ning tegishli versiyasi o'rnatilgan har qanday platformada ishlashi mumkin. Bu ishlab chiquvchilarga kodni bir marta yozish va uni turli xil operatsion tizimlar va protsessor arxitekturalarida ishga tushirish imkonini beradi.

JIT kompilyatsiyasi: Dastur ishga tushirilganda, IL JIT kompilyatori (Just-In-Time kompilyatori) yordamida mashina kodiga aylantiriladi. Ushbu jarayon maqsadli platformada optimal ishlashni ta'minlash uchun ish vaqtida sodir bo'ladi.
.Net da MSIL nima?

Dasturni ishlab chiqish jarayonida .Net platformasi turli dasurlash tillari(C#, F#,Visual basic) uchun har birida alohida kompilyatorlardan foydalanadi. Biz yozgan kodimiz kompilyatsiya jarayonidan keyin, har bir .Net kompilyatori kodimizni intermediate code (o’rta kod) ga o’girib beradi, va har bir muhit bunda MSIL dan foydalanadi.

Bu bo’limda biz MSIL nima ekanligini batafsil o’rganamiz.

MSIL nima?
Microsoft Intermediate Language (MSIL) ba’zan Common Intermediate Language (CIL) nomi bilan ham ataladi. U turli kompilyatorlar (C#, VB, .NET va boshqalar) tomonidan ishlab chiqariladi va tillarning xos kompilyatorlaridan mutlaqo turli tushuncha hisoblanadi.

NET Framework SDK (FrameworkSDKBinildasm.exe) tarkibiga kiritilgan ILDasm (Intermediate Language Disassembler) dasturi foydalanuvchilarga MSIL kodini inson o‘qiy oladigan formatda ko‘rish imkonini beradi. Ushbu dastur yordamida biz MSIL kodini istalgan.NET bajariladigan faylida (EXE yoki DLL) ko'rishimiz mumkin.

Execution (bajarish) jarayoni CLR(Common language runtime) da
Quyidagi jarayonda biz MSIL ishlashi va JIT kompilyatorining MSIL ni mashina kodiga o’girishi ko’rsatib beramiz.

• CLR kompilyatsiya qilish vaqtida tilga xos kompilyator manba kodini MSIL ga o'zgartiradi. MSILga qo'shimcha ravishda, kompilyatsiya paytida metama'lumotlar hosil bo'ladi. Metama’lumot koddagi turlarning ta'rifi, assembly versiyasi, qo’shimcha ulangan tashqi assembly ro’yxati, shuningdek, runtime(ish vaqti) haqidagi ma'lumot kabi elementlarni o'z ichiga oladi.

• MSIL CLI(Common Language Infrastructure ) assembleyida jamlanadi. Bu assembly xavfsizlik, versiyalashtirish, deployment va boshqa maqsadlarda foydalanish uchun qurilgan kodlar kutubxonasi hisoblanadi. U ikki turga bo'linadi: process assembly (EXE) and library assembly (LIB) (DLL).

• Keyin JIT kompilyatori Microsoft Intermediate Language (MSIL) ni o'zi bajarayotgan kompyuter muhiti bilan bog'liq bo'lgan mashina kodiga tarjima qiladi. MSIL kodimizni turli talablar asosida mashina kodiga aylantiriladi, ya'ni JIT kompilyatori butun MSIL emas, balki faqat zarur bo'lgan MSIL ni kompilyatsiya qiladi.

• So’ngra JIT kompilyatori kompyuter protsessorida bajariladigan mashina kodini hosil qiladi.

Umumiy ko’rinishda quyidagi jarayon sodir bo’ladi:

.Net da MSIL ning rollari

Platform Independence: - Platforma mustaqilligi bir xil bayt kodli buyruq fayli istalgan platformaga joylashtirilishi mumkinligini anglatadi. Boshqacha qilib aytganda, MSIL ma'lum bir protsessorga bog'liq bo'lmagan portativ ko'rsatmalar to'plamini belgilaydi.
Performance Improvement: - Bir vaqtning o'zida butun dasturni yaratish o'rniga, JIT kompilyatori kerak bo'lganda kodning har bir qismini kompilyatsiya qiladi. Biz kodni bir marta kompilyatsiya qilganimizda, kompilyatsiya toki application (ilova) yaratgunimizga qadar saqlanib qoladi, shuning uchun biz kodimizni qayta run(yurg’izish) qilishimizga hojat qolmaydi. Bu usul to'liq dastur kodini boshidan kompilyatsiya qilishdan ko'ra tezroq. Bundan tashqari, MSIL kodini ishga tushirish native mashina kodini ishlatish kabi tez ekanligini ko'rsatadi.
Language Interoperability: - Tilning o’zaro muvofiqligi uning foydalanuvchanligini oshiradi. Bitta tildan MSIL ga kompilyatsiya qilish mumkin va natijada olingan kod boshqa tildagi kodga (MSIL ga kompilyatsiya qilingan) mos keladi. Til tanlash ishlab chiquvchilar tomonidan nazorat qilinmaydi. Osonroq tushuntiradigan bo’lsak bitta dasturda bir nechta tillardan ham foydalanish mumkin. Quyidagi rasmda yanayam tushunarliroq bo’ladi degan umiddaman.

Reducing maintenance headaches: - CLR MSIL kodini xavfsizlik standartlarga mos kelishini tekshiradi. Build time vaqtida xavfsiz bo’lmagan qismlarni aniqlashi mumkin, bu esa texnik xizmat ko’rsatish bosh og’riqlarini sezilarli darajada kamaytiradi.

**Xulosa **o’rnida shuni aytishimiz mumkinki, MSIL kodi har bir.NET assemblyning asosidir. MSIL instruksiyalar toʻplamini qanchalik koʻp bilsangiz, mukammal .NET ilovalarini ishlab chiqishni shunchalik yaxshi tushunasiz.

CLR

Shoxjaxon1202 — Thu, 04 Jul 2024 05:49:41 +0000

Clr haqida
Common Language Runtime(CLR) .NET dasturlarining ishlash jarayonini boshqaradi. O'z vaqtida kompilyator kompilyatsiya qilingan codeni yani (MSIL) codeni mashina codega ( 0 va 1 larga) kompilyatsiya qiladi.

CLR tomonidan taqdim etiladigan xizmatlar xotirani boshqarish, xatoliklar bilan ishlash, xavfsizlik va boshqalarni o'z ichiga oladi.

Common Language Runtime(CLR)ni to’liqroq tushuntiradigan bo’lsam:
CLR .NET ning asosiy komponentidir. Bu codelarni boshqaradigan va turli xizmatlarni taqdim etish orqali ishlab chiqish jarayonini osonlashtirishga yordam beradigan .NET runtime muhitidir. Asosan, u har qanday .NET dasturlash tilidan qat'iy nazar .NET dasturlari bajarilishini boshqarish uchun javobgardir. Common Language Runtime ostida ishlaydigan code boshqariladigan code deb ataladi. Boshqacha qilib aytganda, CLR .NET uchun boshqariladigan runtime muhitini ta'minlaydi, deb ayta olamiz.

C# dasturini Run qilishda CLR ning roli.
Faraz qilaylik, siz C# dasturini yozdingiz va uni program deb nomlanuvchi faylga saqladingiz. Tilga xos kompilyator manba codeini metama'lumotlari bilan birga CIL (Common Intermediate Language) yoki IL (Intermediate Language) deb ham ataladigan MSIL (Microsoft Intermediate Language) ga kompilyatsiya qiladi.

Endi CLR ning navbati. CLR MSIL codega xizmatlar va runtime ish muhitini taqdim etadi. Ichki CLR MSIL codeni keyinchalik protsessor tomonidan bajariladigan mashina codega aylantiruvchi JIT (Just-In-Time) kompilyatorini o'z ichiga oladi. CLR MSIL codeini boshqaradigan dasturlash tili, muhiti, versiyasi va classlari haqida ma'lumot beradi. CLR keng tarqalgan bo'lgani uchun u boshqa tilda yozilgan classga boshqa tilda yozilgan classni ulash imkonini beradi.

*Boshqa manba*
Asosiy xususiyatlar: CLR .NET platformasida yozilgan boshqariladigan ilovalar uchun ish vaqti muhitini taqdim etadi. U kodning bajarilishini boshqaradi, kod xavfsizligini, xotirani boshqarishni va dastur bajarilishining boshqa jihatlarini ta'minlaydi.

Xotirani boshqarish: CLR avtomatik xotira boshqaruvidan foydalanadi, bu esa ishlab chiquvchilarning xotirani aniq ajratish va ajratish zaruratini yo'q qiladi.

Mavzuni boshqarish: CLR bajarilish iplarini boshqarish, shu jumladan umumiy ma'lumotlarga kirishni sinxronlashtirish uchun imkoniyatlarni taqdim etadi.

Tur xavfsizligi: CLR ma'lumotlar turlaridan noto'g'ri foydalanish bilan bog'liq ko'plab ish vaqtidagi xatolarning oldini olishga yordam beradigan tip xavfsizligini ta'minlaydi.

Bir nechta tilni qo'llab-quvvatlash: CLR O'rta til (IL) ga kompilyatsiya qilingan bir nechta dasturlash tillarini qo'llab-quvvatlaydi, bu ishlab chiquvchilarga bir xil dastur yoki loyiha doirasida bir nechta tillardan foydalanishga imkon beradi.

.NET Framework bilan integratsiya: CLR .NET Frameworkning asosiy qismi boʻlib, .NET tarkibiga kiritilgan turli tillarda yozilgan komponentlarning oʻzaro ishlashini taʼminlaydi.

CLR apparat va operatsion tizimdan yuqori darajadagi abstraktsiyani ta'minlash orqali .NET ilovalarini ishlab chiqishni sezilarli darajada soddalashtiradi, bu esa ishlab chiquvchilarga resurs va platformalarni boshqarish tafsilotlariga emas, balki dastur mantig'iga e'tibor qaratishga imkon beradi.

SDK va Runtime

Shoxjaxon1202 — Thu, 04 Jul 2024 05:34:35 +0000

SDK (Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish to'plami):

SDK - bu .NET platformasida ilovalarni ishlab chiqish uchun mo'ljallangan asboblar va kutubxonalar to'plami. Bunga quyidagilar kiradi:
Kompilyatorlar: C#, F# yoki VB.NET dasturlash tillarida manba kodini bajariladigan kodga aylantirish uchun.
Kutubxonalar va dasturchilar asboblari: Har xil turdagi ilovalarni (masalan, veb-ilovalar, ish stoli ilovalari) ishlab chiqish uchun zarur bo'lgan sinf kutubxonalari to'plami (masalan, asosiy sinf kutubxonasi - BCL).
Hujjatlar va kod misollari: Ishlab chiquvchilarga ilovalarni yaratish, sinab ko'rish va disk raskadrovka qilishda yordam beradigan manbalar.

Runtime (CLR - Common Language Runtime)

CLR (Common Language Runtime) .NET dasturlarini ishga tushiradigan ish vaqti muhitidir. U quyidagilarni ta'minlaydi:

Xotirani boshqarish va axlat yig'ish: Avtomatik xotirani boshqarish, foydalanilmagan resurslarni bo'shatish va axlat yig'ish.
Istisnolarni boshqarish: istisnolarni boshqarish va dasturni bajarish paytida xatolarni qayta ishlash.
Ko'p ish zarralarini qo'llab-quvvatlash: bir nechta dastur iplari bilan ishlash mexanizmlari.

SDK va Runtime o'rtasidagi o'zaro ta'sir:

SDK dasturchi tomonidan ilovalarni yozish va yaratish uchun ishlatiladi. U ilovalar yaratish uchun zarur bo'lgan vositalar va kutubxonalarni taqdim etadi.
Ish vaqti dasturni bajarish jarayonida uni bajarish uchun ishlatiladi. U kerakli ijro muhitini ta'minlaydi va ilovaning bajarilishi jarayonini boshqaradi.

Shunday qilib, SDK va Runtime .NET ilovalarini ishlab chiqish va ishga tushirish uchun birgalikda ishlaydi, ishlab chiquvchilarni .NET platformasida dasturiy ta'minotni yaratish va muvaffaqiyatli ishga tushirish uchun barcha zarur vositalar va muhit bilan ta'minlaydi.

Misol
Aytaylik men dasturchiman va .NET (C#) da biror ilova ishlab chiqdim, yoki Telegramga o'xshagan dastur... xullas nima farqi bor.... Keyin uni do'stimni kompyuteriga o'tkazdim. Do'stim esa dasturchi emas. Shu bilan birgalikda .NET SDK ham o'rnatmaydi, SDK dasturchiga kerak xolosda. Chunki yozgan kodini build qilib berishi kerak bo'ladi. Oddiy odam esa kod yozmaydi. Dasturchi bo'lmagan oddiy odamga .NET Runtime beriladi. Yani Runtime dasturini kompyuteriga install qilgandan keyin, bizning dasturni ochishda muammo bo'lmaydi. Aks holda .NET Frameworkini o'rnat didi.

.NET tarixi va versiyalari

Shoxjaxon1202 — Thu, 04 Jul 2024 05:20:16 +0000

.Net bu Microsoft tomonidan ishlab chiqarilgan - Kross platforma, open source va dasturchilar uchun IOT, Mobile, Desktop, Web, Game turdagi maxsulotlar ishlab chiqish uchun bepul platforma hisoblanadi.
``

.NET tillari
Siz .NET ilovalarini ishlab chiqish uchun C#, F#, Visual Basic tillaridan foydalanishingiz mumkin.

Barcharga ma'lumki, .NET frameworklarining 3 turi hozirda faoliyatda. ".NET Framework", ".NET Core", ".NET5". Uchchala frameworkda ham SDK va Runtime bor. .NET SDK - dasturning qurilishi va ishga tushishini taminlaydi. .NET Runtime - Dasturning ishga tushishini taminlaydi xolos. Aytmoqchimanki, SDK o'zining ichiga Runtime ni ham oladi. Agar o'zining ichiga olsa nega kerak?

Barchamizga ma'lum .NET platformasida yozilgan ilovalarni ishga tushirish uchun .NET Runtime lari kerak bo'ladi. Bu sizga C++ emas. Istalgan kompyuterda ishga tushib ketaveradigan. Ya'ni Windows tizimi kompyuterga yangi o'rnatilgan paytda C++ Runtime lari bo'ladi. Shuning uchun C++ da yozilgan ilovalarni ishga tushirishda xech qanday so'rov bo'lmaydi. Mana endi sekin sekin Windowsning yangi versiyalarida .NET frameworklari ko'zga ko'rinyapti.

.Net dan foydalanish

.Net dan foydalanish uchun avvalambor biz sdk o'rnatib olishimiz kerak u bizga loyiha yaratishda ko'p qulayliklarni beradi.
Uni o'rnatish uchun brauzerga Microsoft dotnet sdk deb yozish kerak va uni versiyasini yozib oxirida download so'zini yozasiz.
Ekranda birinchi bo'lib Microsoftning o'zini afitsialniy sayti chiqadi shu saytni download bo'limi orqali kirib siz sdk ni yuklashingiz mumkin.
_
Eslatma : kompyuter razryadi 64 bo'lishi kerak 32 yoki 16 razryadli kompyuterlar orqali sdk ni o'tkazib bo'lmaydi._

.NET tarixi

NET Framework — 2002-yilda Microsoft tomonidan chiqarilgan dasturiy platformadir. Platforma turli dasturlash tillari: C#, Visual Basic .NET, J# va boshqalar uchun mos Common Language Runtime (CLR)ga asoslangan. CLR funksiyasi ushbu platformadan foydalanadigan har qanday dasturlash tilida mavjud. .NET Framework hozirda.NET sifatida rivojlanmoqda. Bu platformada koʻp dasturlarga umumiy komponentlar va optimizatsiyalangan metodlar bor.

NET Framework oʻsha paytda mashhur boʻlgan Sun Microsystems (hozirda Oracle kompaniyasiga tegishli) Java platformasiga Microsoftning javobidir.
.NET Framework Microsoft kompaniyasining oʻz mahsuloti hisoblanib, rasmiy ravishda Windows operatsion tizimlarida ishlash uchun moʻljallangan boʻlsa-da, baʼzi boshqa operatsion tizimlarda.NET Framework dasturlarini ishga tushirish imkonini beruvchi mustaqil loyihalar (birinchi navbatda Mono va Portable.NET) mavjud.

masalalar

Shoxjaxon1202 — Wed, 01 Feb 2023 18:11:56 +0000

print funksiyasi chop etish bo'lib nimadir so'z , raqam , shakl va shunga o'xshash narsalarni chiqaradi .

print("|\/|")
print("|qp| /}")
print("|\"^\"` |")
print("||/=\\__|") # bu kodni paytonda yozgandan keyin run qilinganda kuchukcha chiqadi .

print("\ /\")
print(" ) ( ')")
print(" ( / )")
print(" (__)|") # bunda esa mushukcha chiqadi

print("Man Abdusalimov Shoxjaxonman ")
print("Ilm hub it kursida oqiyman ")
print("it kursida 4 oydadn buyon oqiyman ")
print("bu kurs manga juda ham yoqadi ")
print("bu sohaga ozim hohlab kirganman ")
print("uzim maktabda informatika va matematika fanlariga qiziqaman")
print("maktabda boshqa fanlarda ham yaxshi oqiyman ")
print("hozir shu yilda choragimda umuman 3 baho yoq ")
print("maqsadim yaxshi pragrammist bo'lish ")# bu yerda men o'zim haqimda ma'lumotni yozib o'tganman bu string tipi .

print(" /\")
print( " / \")
print(" / \")
print(" / { } \")
print(" / { } \")
print(" | --- |")
print(" |----------|")
print(" | |")
print(" | ____ |")
print(" | | | | | ")
print(" | | ? |?| | ")
print(" | | | | | ")
print(" ------------")# bu uy esa mening ijodim .

sharti : salom so'ziga aleykum so'zini qo'shib chiqaring .

x = "salom"
y = "aleykum"
c=x+y
print(c)

sharti : Natija degan so'z chiqsin va 10 ga 15 ni qo'shib chiqarsin .

x= 10
y=15
c=x+y
print("Natija:",c)

10 ga 15 ni qo'shib chiqarsin .

x = 10
y = 15
c = x+y
print(c)

payton haqida ma'lumotni chiqarish .

print("payton bu - dasturlash tili bo'lib . U 1991-yilda guid van Rossum tomonidan yaratilgan.")
print("U eng kerakli dasturlash tillaridan biri ")
print("U eng onson va qulay tillardan biri")

input bu input qilingan narsani ekranga chiqarish . int

a=input('Birinchi sonni kiriting: ')
b=input('Ikkinchi sonni kiriting: ') # bunda siz sonlarni o'zingiz kiritasiz yoki so'zlarni .
c=int(a)+int(b) # kiritgan ikkita sonni bir biriga qo'shish .
print('Natija:', c) natija yozuvidan keyin javobni chiqarish .

input stringda .

a=input('Ismizni kiriting: ')
b=input('yoshizni kiriting: ')
c=str(a)+str(b)
print('Natija:c')

tushuntirish : str - so'zga , int - sonlar uchun .

# input qilinayotganda tipi bilan yozsa bo'ladi bu aniqroq bo'ladi .
a=int(input('Sonni kiriting:'))
print(a,a,a,a,a)
print(a,' ', a)
print(a,' ', a)
print(a,a,a,a,a) # bu yerda a dan to'rt burchak yasaganman .

a =' salom'
b=12
c='hayr'
print(type(a)) agar yozgan variablesingiz ni tipini bilmoqchi bo'lsangi type funksiyasidan foydalanamiz .
print(type(b))
print(type(c))

x=5
y=2
x+=5 #x=x+5
print(x)
x/=x/y#x=x/y
print(x)
y-=3 #y=y-3
print(y) bu qisqaroq ko'rinishda yozish .

from datetime import datetime

bugun = datetime.now()
print(bugun.strftime("%Y-%m-%D")) # sana ni chiqarib beradi .

kocha=bobur

mahalla=sog'bon

tuman=bodomzor

viloyat=samarqand

e=a+b+c+d

print(e)

ism=input("ismingiz nima"" ")

print("assalomu aleykum,"+ism)

ism=input("ismingiz nima?\n>>>")#foydalanuvchi ismini yangi qatordan kiritadi
print("assalomu aleykum,"+ism.title())

title()bu metodlar deyiladi sozning bosh harfini kichkina yozsak bizga kotta qilib beradi .

ism=input("ismingiz nima \n>>>")
print("assalomu aleykum,"+ism.upper())#upper=hammasi kotta

ism=input("ismingiz nima \n>>>")
print("assalomu aleykum,"+ism.lower())#lower=hammasi kichkina

ism=input("ismingiz nima \n>>>")
print("assalomu aleykum,"+ism.capitalize())#capitalize=bosh harfini kotta qilib beradi.

variables lardan foydalanib "nexia " " tico " " damas " "ko'rganlar qilar havas " qilib chiqaring

a="''nexia''"" "
b="''tico''"" "
c="''damas'' "" "
e="ko'rganlar qilar havas"" "
d=a+b+c+e
print(d)

n ni 4- darajasi

n=5
input(n*n*n*n)

a / b ni ekranga chiqar .

a=22
b=4
input(a/b)

a=125
input(a*a) # a ni kvadrati
input(a+a+a+a) # 4 a

print(abs(-5.5))

print(round(5.49))

name='Beau'
print(name) ismni chiqar .

name='Be\au' # Beu chiqadi .
print(name)

name='Be\nau'
print(name) # be pastidan au chiqadi .

kocha="bobur"
mahalla="sog'bon"
tuman="bodomzor"
viloyat="samarqand"
print (kocha+"kochasi,"+mahalla+"mahallasi,\n"+tuman+"tumani,"+
viloyat+"viloyati,")

print("quyidagi malumotlarni kiriting")
a=input('kocha:')
b=input('mahalla:')
f=input('tuman:')
d=input('viloyat:')
print (a+"kochasi,"+b+"mahallasi,\n"+"tumani,"+
d+"viloyati,")

o'zgaruvchilar - ma'lumot qiymatlrini saqlsh uchun kanteyner stakan

butun sonlar uchun integer -int!

x=5
y="manzura"# bu faqat tekstlar uchun ishlatiladi string -str
print(x)
print(y)

x=4
x='umid'
print(x) # umid chiqadi .

int - bu butun sonlarga

float- kasr sonlarga

string - tekst ga

x=int(3)
y=float(2.5)

z=str(3)
print(x)
print(y)
print(z)

error -noqonuniy o'zgaruvchilarr xatolik beradi bunday qilib chaqirib bolmaydi

2myvar="John"
my-var="john"
my var='john'

ko'p qiymatlardan bir nechta o'zgaruvchilarga

pyton bir qatorda bir nechta o'zgaruvchilrga qiymatlarni belgilash imkonini beradi ;

x,y,z="Orange",'banana',"cherry"
print(x)
print(y)
print(z)

va bir qatorda bir nechta o'zgaruchilarga bir xil qiymatni belgilashingiz mumkin;

payton print() funksiyasi ko'pchilik o'zgaruvchilarni chiqarish uchun ushlatildi

x="payton is awesome"
print(x)

print () funksiyasi siz vergul bilan ajratilgan bir nechta o'zgaruvchilrni chiqarasiz :

x="payton"
y="is"
z="awesome"
print(x,y,z) # chiqad payton is awesome .

bir nechta o'zgaruvchilarni chiqarish uchun + operatoridan ham foydalanish mumkin

unpack a collection - to'plami.

agar sizda ro'yxat va kortej va boshqalarda qiymatlar toplami bo'lsa. pyton sizga qiymatlarni o'zgaruvchilrga ajratib olish ijmkonini beradi . bunga qadoqdan chiqarish deyiladi .

misol uchun :
ro'yxatdaan o'ting
fruits=["apple","banana","cherry"]
x,y,z=fruits
print(x)
print(y)
print(z) hammasida fruits chiqadi .

tushuntirish : fruits x y z ga teng biz x y z ni fruits ga tenglayapmiz shuning uchun .

raqamlar uchun + bilgisi matematik operator sifatida ishlaydi :

x=5
y=10
print(x+y) # javobi 15 chiqadi .

pyton -global variables

global variables-global o'zgaruvchilar

junktsiyadan tshqarida yaratilgan o'zgaruvchilar (yuqoridagi barcha misollarda bo'lgani kabi)global o'zgaruvchilar deb nomlanadi

global o'zgaruvchilar funksiyalar ichida ham , tshqarisida ham hamma foydalanishi mumkin .

misol uchun :

funksiyadan tashqarida o'zgaruvchi yarating va uni funksiya ichida ishlating

x="Abdullox"
x="Muhammad"
print(x) # bu yerd ham boyagi fruits ga o'xshab yozilgan .

y=2023
a=int(input("nechinchi yilsiz:"))
c=y-a
print(c) # yilni aytganda yoshni hisoblab berish .

def myfunc():
print(75+1)

myfunc() # funksiya bilan ishlash .
ma'lumot turlari

O'rnatilgan ma'lumotlar turlari

dasturlashda ma'lumotlar turi muhim tushunchadir

O"zgarubchilar har xil turdagi ma'lumotlarni saqlashi mumkin va har xil ishlarni bafarishi mumkin .

Payton dasturlsh tilida quyidagi ma'lumot turlari mavjud .

Ttext type -string

umeric types - integer , float complex

sequense types -list , tuple , range

Mapping type -dict

set types -set frozenest

boolean type -bool

binary types -bytes ,bytearray , memoryview

none type -none type

misol uchun :

x="hello world"#string

x=20--int

x=20.5--float

x=1 j -- komplex

x=["apple","banan","cherry"]--list

x=("apple","banan","cherry")--tuple

x=range(6)--range

x={"name",:"john",:"age":36}--dict

x={"name","john",:"age"36}--setk

frozenset({"apple","banan", "cherry"})

x=True

x=b"hello"--bytes

x=bytearray (5)--bytearray

x=mmemoryvew(bytes(5))-memoryview

x=none--nonetype

stringa mashq!

x="hello world"
display x:
print(x)
display the data type of x :
print(type(x))

int ga mahsq!

x=20

display the data type of x :
print(type(x))

intga mashq!

x=20
y=25
c=x+y
z=c+x
e=z+c
print(e)

float ga mahsq!

x=20.5

display x:
print(x)

display the data type of x:

print(type(x))

complex ga mahsq!

x = 1j
display x:
print(x)
display the data type of x :
print(type(x))
x=9+8j
y=10+4.5j
z=11.2+1.2j
print(type(x))
print(type(y))
print(type(z))

print(x)
print(y)
print(z)

list ga mashq!

x=["apple","banan","cherry"]
display x :
print(x[2])

display the data type of x :

print(type(x))
my_list=["jesa","kelly",20,35,75]
print(my_list)
print(type(my_list))

tuplga mashq!

x=("apple","bananana","cherry")

display x :
print(x[2])

my_tuple=(11,24,56,88,78)
print(my_tuple[2:5])
print(type(my_tuple))
range ga mashq!
x=range(6)#sonlarni tartiblab beradi

display x :
print(x)
display the data type of x :
print(type(x))
range ga mashq!
x=range(6)

display X :
print(x)
desplay the data type of x :
print(type(x))

stringga mashq :

x="Hello world"
print(x)
print(type(x))

intga mashq :

x=30
print(x)
print(type(x))

floatga mashq :

x=30.5
print(x)
print(type(x))

complexga mashq :

x=3j
print(x)
print(type(x))

listga mashq :

x=["apple" , "banan", "cherry"]
print(x)# agar aynan bittasini chiqarmoqchbo'lsangiz print(x[1])mana shunday ko'rinishda yozasiz . Raqamlash 0 dan boshlanadi .
print(type(x))

tuple ga mashq :

x=("apple", "banan", "cherry")
print(x) # bu yerda ham aynan bittasini chiqarmoqchi bo'lsangiz tepada aytganimday qilishingiz kerak bo'ladi.
print(type(x))

range ga mashq :

x=range(6)
print(x)
print(type(x))

setga mashq :
x={"apple","banan","cherry"}
display x:
print(x)

display the data type of the x :
print(type(x))

frozensetga mashq :

x=frozenset(["apple","banan","cherry"])
display x :
print(x)
print(type(x))

boolga mashq :

x=True
display x :
print(x)
print(type(x))

bytesga mashq :
x=b"Hello"
display x :
print(x)
display the data taype of x :
print(type(x))

sample_set={"Yellow","Orange","Black"}
sample_list=["Blue","Green","Red"]
sample_set.update(sample_list) #update yangilash
print(sample_set)

set1={10,20,30,40,50}
set2={30,40,50,60,70}
print(set1.union(set2)) # qo'shish , uyishish.

set1={10,20,30}
set2={20,40,50}
set1.difference_update(set2)
print(set1)

memoryview ga mashq :

x=memoryview(bytes(5))
display x :
print(x)
display the data type of x :
print(type(x)

ikkita ro'yxatni lug'atga aylantiring

keys=["ten","twenty","thirty"]
values=[10,20,30]
res_dict=dict(zip(keys,values))
print(res_dict)

none ga mashq :

x=None
display x :
print(x)
display the data type of x :
print(type(x))

setting the specific data type -maxsus turini o'rnatish

Agar siz ma'lumotlar turini belgilamoqche bo'lsangiz, quyidagi konstruktor funksiyalaridan foydalanishingiz mumkin.

Misol uchun

x=str("Hello world")
x=int(20)
x=float(20.5)
x=complex(1j)
x=list(("Apple","Banan","Cherry"))
x=tuple(("Apple","Banan","Cherry"))
x=range(6)
x=dict(name="John",age=36)
x=set(("apple","banan","cherry"))
x=frozenset(("apple","banan","cherry"))
x=bool(5)
x=bytes(5)
x=bytearray(5)
x=memoryview(bytes(5))

paytonda uchta ma'lumot turi bor :

int #butun sonlar uchun

float #kasr sonlar uchun

complex #murakkab sonlar uchun

x=1 #int
y=2.8 #float
z=3j #complex

int

int yoki butun son - bu musbat yoki manfiy , o'nli kasrsiz , cheksiz uzunlikdagi butun sonlar.

x=1

y=313548613165

z=-352556

print(type(x))
print(type(y))
print(type(z))

float m shuningdek , 10 ning kuchini ko'rsatish uchun "e" bilan ilmiy raqamlar bo'lishi mumkin.

x=35e3
y=12E4
z=-87.7e100

print(type(x))
print(type(y))
print(type(z))

konvertatsiya turi

siz int () , float() va kompleks() usullari yordamida bir turdan boshqasiga o'zgartirishingiz mumkin.

misol uchun :

bir turdan ikkinchisega o'tkazish :

x=1 #int
y=2.8 #float
z=1j #complex

convert from int to float :

a=float(x)

convert from float to int :

b=int(y)

convert from int to complex :

c=complex(x)
print(a)
print(b)
print(c)

str(input("ismingiz nima ?:"))
int(input("maoshingiz qancha ?:"))
str(input("qaysi kampaniyada ishlaysiz ?:")) # o'zingiz haqida ma'lumot .

a=int(input("birinchi sonni kiriting :"))
b=int(input("ikkinchi sonni kiriting :"))
c=a*b
print(print("natija:",c))# kara kara jadavali .

print("element at odd -index positions fromarks=float(input("enter marks:"))
print("\n")
print("student marks:",marks)
print("type is :",type(marks))# kasr ko'rinishida yozing .

list1=[1,3,5,7,11,13,17,19,23,31,41]
list2=[2,4,6,8,10,12,14,16,18,20,22]
print("toq sonlar:",list1[0:7])
print("juft sonlar:",list2[0:7])

list1=[1,3,5,7,11,13,17,19,23,31,41]
list2=[2,4,6,8,10,12,14,16,18,20,22]
res=list()
odd_elements=list1[1::2]m list one ")
print(odd_elements)

even_elements=list2[0::2]
print("element at even -index positions from list two")
print(even_elements)

print("printing final third list")
res.extend(odd_elements)
res.extend(even_elements)
print(res)

solution1

revers()- bu fundsiy biza kiritgan sonlarnni teskarisiga ugirib beradi.

list1=[100,200,300,400,500]
list1.reverse() #reverse teskarisiga qilish
print(list1)

solution2

-1 salbiy kesish dan foydalanish shunda biza kiritgan sonlarnni teskarisiga ugirib beradi va edranga chiqarib beradi .

list1=[300,400,500,600,700]
list1=list1[::-1]
print(list1)

list1=(300,400,500,600,700)
list1=list1[::-1]
print(list1)

tuple1=("orange",[10,20,30],[5,15,25])
print(tuple1)
print(tuple1[0])
print(tuple1[1])
print(tuple1[2])
print(tuple1[1][1])

tuple1=(11,22,33,44,55,66)
print(tuple1[3])
print(tuple1[4])

print(tuple1[3])
list1.reverse()
print(list1[3::-1])
print(tuple(2))