Forem: Nodirbek-Abdulaxadov

C# 14 nima yangiliklar?

Nodirbek-Abdulaxadov — Thu, 13 Nov 2025 10:19:34 +0000

1) Extension members — extension property, static extension va hatto operatorlar

Nima o‘zgardi: Endi extension'lar faqat metod emas; property va hatto static (turga tegishli) extension'larni ham e’lon qilish mumkin. Bundan tashqari, user-defined operatorlarni ham extension sifatida taqdim etish mumkin.

Nega foydali: Klaslarga yoki interface’larga tashqi paketlardan (utility) qulay "qo‘shimcha" funksionallik qo‘shish, original turlarni o‘zgartirmasdan kodni o‘qilishi yaxshilash mumkin.

Misol:

// extension block — instance receiver
extension<TSource>(IEnumerable<TSource> source)
{
    // extension property (o'qish uchun)
    public bool IsEmpty => !source.Any();

    // extension method
    public IEnumerable<TSource> WhereNot(Func<TSource, bool> predicate)
        => source.Where(x => !predicate(x));
}

// static extension members — turga tegishli
extension<TSource>(IEnumerable<TSource>)
{
    public static IEnumerable<TSource> Identity => Enumerable.Empty<TSource>();

    public static IEnumerable<TSource> operator +(IEnumerable<TSource> a, IEnumerable<TSource> b)
        => a.Concat(b);
}

Qo‘llanishi:

var arr = new List<int>();
bool empty = arr.IsEmpty;           // instance extension property
var sum = IEnumerable<int>.Identity; // static extension property

(Manba: extension members).

2) `field`backed properties (field kontekst kalit so‘zi)

Nima o‘zgardi: Endi property ichidagi field token yordamida explicit backing field yozmasdan get/set accessor'lariga body qo‘yish mumkin — kompilyator avtomatik backing field yaratadi.

Nega foydali: Kodni qisqartiradi va null tekshiruvchi logikani property ichida soddalashtirish imkonini beradi.

Misol — eski usul:

private string _msg;
public string Message
{
    get { return _msg; }
    set
    {
        if (value == null) throw new ArgumentNullException(nameof(value));
        _msg = value;
    }
}

C# 14 bilan (field backed):

public string Message
{
    get;
    set => field = value ?? throw new ArgumentNullException(nameof(value));
}

Eslatma: Agar sizning type’ingizda field nomli boshqa identifikator bo‘lsa, @field yoki this.field orqali chalkashlik oldini olish kerak.

3) Null-conditional assignment (`?.` assignment)

Nima o‘zgardi: ?. (null-conditional access) endi assignment va compound assignment (masalan +=) turgan joylarda ham ishlaydi — lekin ++/-- kabi increment/decrement ruxsat etilmaydi.

Nega foydali: Oldingi kabi if (obj != null) obj.Prop = ...; deb tekshirish shart emas — kod ixcham va xavfsizroq bo‘ladi.

Misol:

// oldingi usul
if (customer != null)
{
    customer.Order = GetCurrentOrder();
}

// C# 14
customer?.Order = GetCurrentOrder();

Compound assignment:

user?.Score += points; // agar user null bo'lsa, o'ng taraf bahosi hisoblanmaydi

(Ammo user?.Count++ kabi incrementlar ruxsat etilmaydi).

4) `nameof` bilan ochilmagan (unbound) generic turlar

Nima o‘zgardi: nameof funksiyasiga endi unbound generic (masalan List<>) ham berish mumkin — natija tur nomi bo‘ladi ("List").

Misol:

Console.WriteLine(nameof(List<>)); // chiqaradi: List

Bu logging, exception yoki reflection yordamida nom olish operatsiyalarini soddalashtiradi.

5) First-class Span va ReadOnlySpan — qo‘shimcha implicit conversion'lar

Nima o‘zgardi: Span<T> va ReadOnlySpan<T> uchun til darajasida ko‘proq implicit conversion'lar qo‘shildi: ular T[] bilan ko‘proq holatlarda o‘zaro ishlashi mumkin, generik tip inferensiyasi soddalashadi, extension method receiver sifatida ishlatilishi yaxshilandi.

Nega foydali: Span yordamida "stack-based" yoki memory-safe high-performance kod yozish qulayroq; .NET’dagi string/byte[] manipulyatsiyalarida yangi konversiyalar kodni soddalashtiradi va ortiqcha kopi qilishni kamaytiradi.

Oddiy misol:

void ProcessSpan(Span<byte> span) { /* ... */ }

byte[] arr = new byte[100];
ProcessSpan(arr); // oldin explicit .AsSpan() kerak bo'lar edi; endi ko'proq holatda ishlashi mumkin

Tayyorlik: Span bilan ishlaganda e’tibor — ularni uzun muddatli saqlash (field) qilmaslik; ular stack yoki scope bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

6) Lambda parametrlarida modifikatorlarni type yozmasdan ishlatish

Nima o‘zgardi: Endi lambda parametrlari uchun ref, in, out, scoped, ref readonly kabi modifikatorlarni tipni qaytarmasdan yozish mumkin.

Nega foydali: Lambda’larni qisqartiradi, ayniqsa ref yoki out bilan ishlaganda.

Misol:

delegate bool TryParse<T>(string text, out T result);

TryParse<int> parse = (string text, out int result) => int.TryParse(text, out result);

// C# 14: type yozmasdan modifier bilan
TryParse<int> parse2 = (text, out result) => int.TryParse(text, out result);

// yoki ref example
ActionRef(ref int x) => Console.WriteLine(x);
var a = (ref int value) => { value += 1; }; // misol uchun

(Params modifier hali ham tip talab qiladi).

7) Partial constructors va partial events

Nima o‘zgardi: Konstruktorlar va event’larni partial deb e’lon qilish mumkin — ya’ni bir deklaratsiya «defining» bo‘lib, ikkinchisi «implementing» bo‘ladi.

Nega foydali: Katta kodbazalarda generatorlar yoki source-generator lar bilan ishlaganda, bir qismi avtomatik yaratiladigan konstruktor/event implementatsiyalarini bo‘lish imkonini beradi.

Qoidalar:

Har bir partial constructor/event uchun aniq bitta defining va bitta implementing deklaratsiya bo‘lishi kerak.
Faol (implementing) konstruktor faqat this() yoki base() initializer qo‘sha oladi.
Implementing event add/remove accessor’larini o‘z ichiga oladi; defining esa field-like event bo‘ladi.

8) User-defined compound assignment operators

Nima o‘zgardi: Endi siz +=, -=, *= kabi compound assignment operator’larini o‘zingiz aniqlay olasiz (til darajasida qo‘llab-quvvatlanadi).

Nega foydali: Turli matematik yoki domen-specific tiplarda to‘g‘ri semantic bilan compound operatorlarni qo‘llash mumkin.

Misol:

public struct MyVector
{
    public int X, Y;
    public MyVector(int x, int y) { X = x; Y = y; }

    public static MyVector operator +(MyVector a, MyVector b) => new(a.X + b.X, a.Y + b.Y);

    // compound assignment (foydalanuvchi aniqlovchi)
    public static MyVector operator +=(MyVector a, MyVector b) => a + b;
}

Shunday qilib v1 += v2; ishlaganda aniq qanday bajarilishi belgilangan bo‘ladi.

Qanday holatlarda yangi feature’dan foydalanish tavsiya etiladi?

Extension members: Agar siz utility kutubxonada ko‘p ishlatiladigan property yoki static yordamchi funksiyalarni joylashtirmoqchi bo‘lsangiz.
Field-backed properties: Property ichida oddiy validatsiya yoki logging qo‘yish uchun — kodni ancha qisqartiradi.
Null-conditional assignment: Nullable obyektlarga safe assignment yozishni ixchamlashtirish uchun.
Span conversion: Performance-sensitive kodlarda (parsing, buffer manipulation) foydalaning.
Lambda modifiers: Ref/in/out kerak bo‘lgan yuqori-performans kodlarda yoki existing delegate’lar bilan moslashish uchun.
Partial constructors/events va user-defined compound assignment: Asosan kutubxona muhandislari, source-generatorlar yoki domen modeling holatlarida.

Xulosa

C# 14 — tilni yanada ixcham, o‘qilishi qulay, va performance-friendly qilishga qaratilgan o‘zgarishlarni olib keladi. Agar loyihangiz .NET 10’ga o‘tgan bo‘lsa, yangi imkoniyatlardan sekin-asta foydalanib, kodni soddalashtirish va xatoni kamaytirish mumkin. Batafsil rasmiy tavsif va feature specification uchun Microsoft sahifasiga murojaat qilishingiz mumkin.

YARP

Nodirbek-Abdulaxadov — Thu, 13 Nov 2025 10:17:31 +0000

YARP haqida: Dynamic Reverse Proxy haqida tushuncha

YARP (Yet Another Reverse Proxy) — bu Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan va .NET asosida yaratilgan yuqori samarali, moslashuvchan va kengaytiriladigan reverse proxy vositasi. Ushbu loyiha ochiq manba (open-source) bo‘lib, GitHub'da mavjud va .NET ilovalari uchun maxsus ishlab chiqilgan.

YARP nima?

YARP (Yet Another Reverse Proxy) – bu foydalanuvchi so‘rovlarini orqa (backend) serverlarga yo‘naltiruvchi vosita. Reverse proxy sifatida YARP quyidagi vazifalarni bajaradi:

So‘rovlarni boshqarish va filtrlash
Trafikni yuk bo‘yicha balanslash
Backend serverlar o‘rtasida ma’lumotlarni yo‘naltirish

Bu dastur asosan mikroxizmatlar, API gatewaylar yoki boshqa turdagi ko‘p serverli infratuzilma uchun mos keladi.

YARP'ning asosiy afzalliklari

Moslashuvchanlik
YARP to‘liq sozlanadigan qilib yaratilgan. Siz so‘rovlarni boshqarish, marshrutlash va ma’lumotlarni qayta ishlash jarayonini o‘z ehtiyojlaringizga moslashtirishingiz mumkin.
.NET asosida ishlashi
YARP .NET platformasi yordamida ishlab chiqilganligi sababli, uni o‘rnatish va sozlashda C# yoki boshqa .NET tillaridan foydalanish oson. Bu, ayniqsa, .NET ishlab chiquvchilari uchun katta qulaylikdir.
Balanslash
YARP trafikni yuk bo‘yicha balanslash funksiyasiga ega. Bu esa backend serverlaringiz o‘rtasida resurslarni teng taqsimlashni ta’minlaydi.
Kengaytiriluvchanlik
YARP ochiq kodli bo‘lganligi sababli, uni kengaytirish oson. Siz yangi funksiyalar qo‘shishingiz yoki mavjudlarini o‘zgartirishingiz mumkin.
Dynamic konfiguratsiya
YARP konfiguratsiyani dinamik ravishda o‘zgartirishni qo‘llab-quvvatlaydi. Masalan, siz backend serverlarni qo‘lda qayta ishga tushirmasdan, ularga yangi marshrutlar qo‘shishingiz mumkin.

YARP qanday ishlaydi?

YARP foydalanuvchidan kelgan HTTP yoki HTTPS so‘rovlarini qabul qiladi va ularni mos backend serverga yo‘naltiradi. Quyidagi jarayon asosida ishlaydi:

Marshrutlash (Routing): So‘rovni backend serverga qanday yo‘naltirishni aniqlaydi.
Qoida va Filtrlash: Qoida va filtrlar asosida so‘rovlarni boshqaradi. Masalan, IP-manzillarni bloklash yoki maxsus autentifikatsiya talab qilish.
Balanslash: So‘rovni backend serverlar o‘rtasida taqsimlaydi.
Ma’lumotni qayta ishlash: Javobni foydalanuvchiga yuborishdan oldin uni qayta ishlaydi.

YARP'ni o‘rnatish va sozlash

Loyihani yaratish .NET Web API yoki ASP.NET Core loyihasini yarating:

   dotnet new web -n YarpExample
   cd YarpExample

YARP paketini o‘rnatish NuGet yordamida YARP paketini o‘rnating:

   dotnet add package Microsoft.ReverseProxy

Konfiguratsiya appsettings.json faylida marshrutlarni va backend serverlarni aniqlang:

   {
     "ReverseProxy": {
       "Routes": {
         "route1": {
           "ClusterId": "cluster1",
           "Match": {
             "Path": "/api/{**catch-all}"
           }
         }
       },
       "Clusters": {
         "cluster1": {
           "Destinations": {
             "destination1": {
               "Address": "https://backend-server.com/"
             }
           }
         }
       }
     }
   }

Middleware qo‘shish Program.cs yoki Startup.cs faylida YARP'ni sozlang:

   using Microsoft.AspNetCore.Builder;
   using Microsoft.Extensions.DependencyInjection;

   var builder = WebApplication.CreateBuilder(args);
   builder.Services.AddReverseProxy()
       .LoadFromConfig(builder.Configuration.GetSection("ReverseProxy"));

   var app = builder.Build();
   app.MapReverseProxy();
   app.Run();

Loyihani ishga tushirish

   dotnet run

Endi sizning loyihangiz YARP yordamida backend serverlarga so‘rovlarni yo‘naltiradi.

YARP qachon ishlatiladi?

Mikroxizmatlar: Ko‘p backend xizmatlarini boshqarish.
API Gateway: Tashqi ilovalar uchun yagona kirish nuqtasi sifatida ishlatish.
Trafikni boshqarish: So‘rovlarni yuk bo‘yicha balanslash yoki IP-manzillarni boshqarish.

Xulosa

YARP — bu .NET ishlab chiquvchilari uchun qulay, kuchli va moslashuvchan reverse proxy vositasi. Uning kengaytiriluvchanligi va dinamik konfiguratsiya imkoniyatlari mikroxizmatlar va murakkab infratuzilmalarni boshqarishda muhim rol o‘ynaydi. Agar siz .NET bilan ishlayotgan bo‘lsangiz, YARP sizga yuqori samaradorlik va boshqaruvni taqdim etadi.

Decode JWT Token easily using _jwt-decode_

Nodirbek-Abdulaxadov — Sat, 13 Apr 2024 11:04:59 +0000

Install with NPM or Yarn

npm install jwt-decode
//or
yarn add jwt-decode

Import package:

import { jwtDecode } from "jwt-decode";

Usage

const token = "eyJ0eXAiO.../// jwt token";
// Returns with the JwtPayload type or any type
// const decodedJwt = jwtDecode<JwtPayload>(token);
const decodedJwt: any = jwtDecode(token);

//example print expiration date
console.log(decodedJwt.exp);

Forem: Nodirbek-Abdulaxadov

C# 14 nima yangiliklar?

1) Extension members — extension property, static extension va hatto operatorlar

2) fieldbacked properties (field kontekst kalit so‘zi)

3) Null-conditional assignment (?. assignment)

4) nameof bilan ochilmagan (unbound) generic turlar

5) First-class Span va ReadOnlySpan — qo‘shimcha implicit conversion'lar

6) Lambda parametrlarida modifikatorlarni type yozmasdan ishlatish

7) Partial constructors va partial events

8) User-defined compound assignment operators

Qanday holatlarda yangi feature’dan foydalanish tavsiya etiladi?

Xulosa

YARP

YARP haqida: Dynamic Reverse Proxy haqida tushuncha

YARP nima?

YARP'ning asosiy afzalliklari

YARP qanday ishlaydi?

YARP'ni o‘rnatish va sozlash

YARP qachon ishlatiladi?

Xulosa

Decode JWT Token easily using _jwt-decode_

2) `field`backed properties (field kontekst kalit so‘zi)

3) Null-conditional assignment (`?.` assignment)

4) `nameof` bilan ochilmagan (unbound) generic turlar