Forem: Mushtariy

Member,Field,Property,Method(overloading,overriding),Constructor,Readonly

Mushtariy — Sun, 09 Mar 2025 09:48:42 +0000

Member

Member - C# da member bu class yoki struct tarkibidagi element bo‘lib, u ma’lumot va funksionallikni ifodalaydi.

Member turlari

Fields
Properties
Methods
Constructor
Finalizer
Event
Indexer
Nested type
Constants
Operators

Misol

using System;

class Car  
{  
    // **1. Field (maydon)**  
    private string model;  

    // **2. Property (xususiyat)**  
    public string Model  
    {  
        get { return model; }  
        set { model = value; }  
    }  

    // **3. Constructor (konstruktor)**  
    public Car(string model)  
    {  
        this.model = model;  
    }  

    // **4. Method (metod)**  
    public void Honk()  
    {  
        Console.WriteLine("Beep Beep!");  
    }  

    // **5. Event (voqealar)**  
    public event Action OnStart;  

    public void Start()  
    {  
        Console.WriteLine("Mashina ishga tushdi!");  
        OnStart?.Invoke(); // Event chaqirilmoqda  
    }  

    // **6. Indexer (indeksator)**  
    private int[] speeds = new int[5];  
    public int this[int index]  
    {  
        get { return speeds[index]; }  
        set { speeds[index] = value; }  
    }  
}

class Program  
{  
    static void Main()  
    {  
        // Obyekt yaratish  
        Car myCar = new Car("Tesla");  

        // Property dan foydalanish  
        Console.WriteLine("Model: " + myCar.Model);  

        // Method chaqirish  
        myCar.Honk();  

        // Event ga hodisa qo‘shish  
        myCar.OnStart += () => Console.WriteLine("Event: Mashina harakatga tayyor!");  
        myCar.Start();  

        // Indexer orqali massivga murojaat  
        myCar[0] = 100;  
        Console.WriteLine("Birinchi tezlik: " + myCar[0]);  
    }  
}

Natija

Model: Tesla  
Beep Beep!  
Mashina ishga tushdi!  
Event: Mashina harakatga tayyor!  
Birinchi tezlik: 100

Field

Field - bu class yoki struct ichida bevosita e'lon qilingan har qanday turdagi o‘zgaruvchi. Fieldlar o‘zlari joylashgan type'ning a'zolari hisoblanadi.

Misol

using System;

public class CalendarEntry
{
    private DateTime _date; // Private field

    public DateTime Date // Property with validation
    {
        get => _date;
        set
        {
            if (value.Year > 1900 && value.Year <= DateTime.Today.Year)
                _date = value;
            else
                throw new ArgumentOutOfRangeException(nameof(Date));
        }
    }

    public void SetDate(string dateString) => Date = Convert.ToDateTime(dateString);
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        CalendarEntry entry = new CalendarEntry();
        entry.SetDate("2000-05-15");
        Console.WriteLine("Belgilangan sana: " + entry.Date.ToString("yyyy-MM-dd"));
    }
}

Natija

Belgilangan sana: 2000-05-15

Property

Property - bu ma’lumot maydonining (field) qiymatini o‘qish, yozish yoki hisoblash uchun ishlatiladigan a’zo (member). Propertylar jamoat (public) ma’lumot a’zolari kabi ko‘rinadi, lekin aslida maxsus metodlar (accessors) yordamida amalga oshiriladi.

Misol

using System;

public class Person
{
    public string? FirstName; // Public field
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        Person person = new Person();
        person.FirstName = "Ali";
        Console.WriteLine("Ism: " + person.FirstName);
    }
}

Natija

Ism: Ali

Method

Method - Method – bu bir nechta operatorlarni o‘z ichiga olgan kod blokidir. Dastur metodni chaqirish (call) orqali undagi operatorlarni bajaradi va agar kerak bo‘lsa, argumentlarni uzatadi.C# da har bir bajariladigan buyruq biror metod kontekstida ishlaydi. Metodlar dastur logikasini modullarga ajratish, qayta ishlatish, va tartibli kod yozish uchun ishlatiladi.

Polymorphism — bu "ko‘p shakllilik" degan ma’noni anglatadi. Poly — "ko‘p", morph — "shakl" degan ma’noni bildiradi.
Polymorphism obyektga yo‘naltirilgan dasturlashning (OOP) asosiy tamoyillaridan biri bo‘lib, bir xil nomli metodlarni turli ko‘rinishda yaratish imkonini beradi. Bu metodlar bir xil class ichida turli imzoga ega bo‘lishi yoki merosxo‘r (derived) classlarda qayta yozilishi mumkin.

Polymorphism turlari

Method Overloading (Metod yuklanishi) – Bir class ichida bir xil nomli, lekin turli parametrlar bilan e’lon qilingan metodlar.
Method Overriding (Metodni qayta yozish) – Merosxo‘r class o‘zida ota classdagi metodni qayta aniqlaydi.

Misol(Overloading)

class MathOperations
{
    public int Add(int a, int b) => a + b;
    public double Add(double a, double b) => a + b;
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        MathOperations math = new MathOperations();
        Console.WriteLine(math.Add(2, 3));   // 5
        Console.WriteLine(math.Add(2.5, 3.5)); // 6.0
    }
}

Natija

5  
6.0

Misol(Overriding)

class Animal
{
    public virtual void MakeSound() => Console.WriteLine("Hayvon ovoz chiqardi");
}

class Dog : Animal
{
    public override void MakeSound() => Console.WriteLine("It: Vov-vov!");
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        Animal myPet = new Dog();
        myPet.MakeSound(); // It: Vov-vov!
    }
}

Natija

It: Vov-vov!

Constructor

Constructor - bu class yoki struct'ning obyektini yaratishda avtomatik chaqiriladigan maxsus metod.Class yoki struct turli argumentlar qabul qiluvchi bir nechta konstruktorlarga ega bo‘lishi mumkin.Konstruktorlar obyekt yaratishda boshlang‘ich qiymatlarni to‘g‘ri sozlash va obyektni yaroqli holatda yaratish imkonini beradi.

Misol

using System;

public class Person
{
    private string last;
    private string first;

    public Person(string lastName, string firstName)
    {
        last = lastName;
        first = firstName;
    }

    public void Display()
    {
        Console.WriteLine($"Ism: {first}, Familiya: {last}");
    }
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        Person person = new Person("Aliyev", "Javohir");
        person.Display();
    }
}

Natija

Ism: Javohir, Familiya: Aliyev

Readonly

Readonly - .NET dasturlash tilida readonly kalit so‘zi o‘zgaruvchilar va xususiyatlarning qiymatini o‘zgartirishni cheklash uchun ishlatiladi. U maydonlar (fields) va xususiyatlar (properties) uchun qo‘llaniladi.

Readonly xususiyatlari

Faqat e’lon qilinganda yoki konstruktor ichida o‘rnatiladi.
Dastur ishlash vaqtida o‘zgartirib bo‘lmaydi.
const dan farqli ravishda runtime (ishlash vaqti) da o‘rnatilishi mumkin.

Misol

using System;

class Car
{
    public readonly string Model;

    public Car(string model)
    {
        Model = model; // Faqat konstruktor ichida o‘rnatish mumkin
    }

    public void Display()
    {
        Console.WriteLine($"Car model: {Model}");
    }
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        Car myCar = new Car("Tesla Model S");
        myCar.Display();

        // myCar.Model = "BMW"; // Xato: readonly maydonni o‘zgartirib bo‘lmaydi!
    }
}

Natija

Car model: Tesla Model S

Operators

Mushtariy — Wed, 16 Oct 2024 11:57:07 +0000

a)C# da &&, || ba ! operatorllari qanday ishlaydi?

&& and operatori bu operator ikkita narsani tekshiradi ularning ikkalasi ham to'gri yoki ikkalasi ham noto'g'ri bo'lsagina bu operator to'g'ri ishlagan bo'ladi.

|| or operatori bu operatorda shartlarning biri to'gri ikkinchisi noto'g'ri bo'lishi va shartlarning bir biri bilan solishtirishi kerak.

! = bu teng emas operatori.

b) Quidagi kodning natijasi nima bo'ladi?

int age = 20;
bool isAdult = (age ›= 18) && (age <= 65) ;
Console.WriteLine(isAdult):

javob - true

Data Types

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 12:37:53 +0000

a) C# da Nullable turlari nima uchun ishlatiladi?

ma'lumotlar bazasidan ma'lumot olishda yoki qiymatning yo'qligini tekshirishda.

b) Quyidagi kodning natijasi nima bo'ladi?

int? z = null;

if(z.HasValue)
{
    Console-WriteLine(z.Value):
}
else
{
    Console WriteLine("z is null");
}

blmima

do while Loop

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 12:35:16 +0000

a) do while loopda foydalanuvchi noto'g'ri parolni kiritganda, takroran parol so'raydigan kodni yozing (parol to'g'ri bo'lsa, loop to'xtaydi).

string parol = "lalalala";
string javob;

do
{
    Console.Write("Parolni kiriting: ");
    javob = Console.ReadLine();
}while (javob != parol);

b) Quyidagi kodning natijasini tushuntiring:

int y = 0:
do
{
     Console.WriteLine(y);
     y++;
}while(y < 5);

javob - 1,2,3,4 loop 4 marta aylanda va har aylanganda y ni chiqarib ketadi y 0 ga teng y qachon 5dan kichkina eng katta songa teng bo'lsa loop toxtidi

while Loop

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 12:30:40 +0000

a) while loopdan foydalanib, foydalanuvchi ragam kiritgancha loopni davom ettirish kodini yozing (masalan, 0 kiritilganda loop tugaydi).

int num1 = 10;

while(num1 != 0)
{
   Console.WriteLine(num1);
}

b) Quyidagi kodning natijasi nima bo'ladi?

int x = 10;

while (x > 0)
{
    Console. WriteLine(x);
    x -= 2;
}

javob - 10,8,6,4,2

For Loop

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 12:18:50 +0000

a) for loopda break operatori ganday ishlatiladi? Misol keltiring.

for(int i = 0; i < 10; i++)
{
   if(i == 7)
   {    
      break;
   }
   Console.WriteLine(i);
}

b) Quyidagi kod natijasini tushuntiring.

for(int i = 0; i < 10; i++)
{
   if(i == 7)
   {    
      break;
   }
   Console.WriteLine(i);
}

javob - 0,1,2,3,4,5,6 break i 7 ga teng bo'lganida to'xtaydi.

0perators

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 12:14:11 +0000

a) Quyidagi kodning natijasini ayting.

int score = 85;

if(score >= 90)
{
     Console. WriteLine("A");
}
else if(score >= 80)
{
     Console-WriteLine("B");
}
else if(score >= 70)
{
     Console. WriteLine("C");
}
else
{
     Console. WriteLine("F");
}

javob - B

b) switch operatoridan foydalanib, 5 ga bo'linish natijasini chiqaruvchi kod yozing. Masalan, agar x = 5 bo'lsa, "x is divisible by 5" degan natija chiqsin.

Value Type va Reference Type (Advanced)

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 12:00:00 +0000

a) C# da struct va class orasidagi asosiy farq nimada?

Struct - bu value type. U stack xotirasida saqlanadi va qiymatni o'zlashtirganda nusxasi o'tkaziladi.
Class - bu reference type. U heap xotirasida saqlanadi va qiymatni o'zlashtirganda faqat reference nusxa qilinadi.

b) Quyidagi kod qanday natija beradi?

struct Point
{ 
   public int X;
   public int Y;
}

Point p1 = new Point():
p1.X = 10;
p1.Y = 20;
Point p2 = p1;
p2.X = 30;
Console. WriteLine(p1.X);

javob. 10

Data Types (Type Conversion)

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 11:42:38 +0000

a) Implicit va Explicit turdagi konversiyalar o'rtasidagi farq nima?

Implicit- kichik hajmdagi qiymatlarni katta hajmdagi qiymat turlariga osonlik bilan o'zgartirish mumkin.

Explicit bu o'zgarish katta hajmdagi qiymatni kichik hajmdagi qiymatga o'zgartirishda amalga oshiriladi. Ular uchun maxsus casting kerak bo'ladi.

b) Quyidagi kod qaysi turdagi konversiyalarni amalga oshiradi?

int x = 10;
double y = x;

int double ga

Class va Object

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 11:40:41 +0000

a) Class ichida methodni qanday deklaratsiya qilasiz?

blmiman

b) Quyidagi koddagi this kalit so'zining ma'nosini tushuntiring.

blmiman

do while loop

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 11:37:38 +0000

a) do while loop qachon ishlatiladi?

Biz cheksiz yoki 1 narsani ko'p marta yozishimiz kerak bo'lganida.

b) Quyidagi kodning natijasini tushuntiring

int i = 5;

do
{
    Console.WriteLine(i);
    i++;
}while(i < 5);

natija 5 chiqadi lekin bu xato chunki i 5 ga teng va loopda i 5 dan kichkina bo'lguncha chiqarish kerak.

While Loop

Mushtariy — Mon, 14 Oct 2024 11:33:46 +0000

a) While loop va do while loop o'rtasidagi farqni tushuntiring.

while - 1 chi bo'lib shart tekshiriladi keyin shart bajariladi.
do while - 1 chi bo'lib shart bajariladi so'ng shart tekshiriladi.

b) Quyidagi while loop qanday ishlayd va natijasi nima bo'ladi?

int x = 0;

while(x < 3)
{
    Console.WriteLine(x);
    x++;
}

loop 3 marta aylanadi x ning qiymati 0 qachonki x ning qiymati 3 dan kichkina eng kotta songa teng bo'lsa ya'ni 2ga loop to'xtaydi loop har aylanganda x ga 1 ni qo'shib ketadi va natijani chiqaradi.