Forem: ahmadzonodilmurod55-sudo

c++ integer types/butun sonlar.

ahmadzonodilmurod55-sudo — Mon, 16 Feb 2026 19:00:40 +0000

INTEGERS:

int
short
long
long long

Bular o'ziga mos ravishda son qiymati va necha bayt xotirada saqlanishi beriladi.

short o'zini xotirasiga 2 byte va uning ichidagi raqamlar shu sonlar orasida bo'lishi kerak -32,768 ~ 32,767.
int o'zini xotirasiga 4 byte va uning ichidagi raqamlar shu sonlar orasida bo'lishi kerak -2,147,483,648 ~ 2,147,483,647.
long o'zini xotirasiga 4 yoki 8 byte saqlidi va uning ichidagi raqamlar shu sonlar orasida bo'lishi lozim -2,147,483,648 ~ 2,147,483,647.
long long kompyuter xotirasida 16 yoki 32 byte saqlidi va uning ichidagi raqamlar shu sonlar orasida bo'lishi lozim -9223372036854775808 ~ 9223372036854775807.

Unsigned

faqat butun son tiplari oldidan ishlatiladi.
faqat musbat sonlar qabul qilishni ta'minlaydi.
ata type hajmi o'zgarmaydi, faqatgina musbat sonlar qabul qiladi

#c++ code data type!

ahmadzonodilmurod55-sudo — Sat, 14 Feb 2026 02:01:14 +0000

Data type
Data type o'zi nima?
Data type (ma’lumot turi) — bu o‘zgaruvchi qanday turdagi ma’lumotni saqlashini va u bilan qanday amallar qilish mumkinligini belgilaydi.

Eng ko'p qo'laniladigan data typelar:

int - Butun sonlar uchun ishlaydi.
float - Kasr sonlar uchun ishlatish kerak.
string - Tekst yozish.
char - Faqat belgilar kiradi.
double - O'nlik kasr sonlar kiradi.
bool - True/False to'g'ri yoki noto'g'riligini aniqlash uchun ishlatiladi.

Hamma data typelar o'zini raqami yoki belgisiga qarab kompyuter xotirasida joy egalaydi.

#c++ da terminal kamandalari

ahmadzonodilmurod55-sudo — Sat, 14 Feb 2026 01:19:25 +0000

Asosiy terminal kamandalarga qaysilar kiradi?

O'zi asosan kerak bo'ladiganlaridan biri bu kodni run qilish va uni tozalash.
Run qilish uchun g++ main.cpp -o dastur so'zini kiritish lozim va kod to'g'ri bo'lsa keyin biza ./dastur so'zini kirtishimiz lozim.

alias run='g++ main.cpp -o dastur && ./dastur
yuqoridagi komanda uchun run degan taxallus beradi va shu papkadagi main.cpp faylni kompilatsiya qilib birdan ishga tushirish uchun run komandasi kifoya.

clear - kodi bizada konsolda chiqarilgan amalarni o'chirib beradi.

Yana bir eng muhum konsol kodlaridan biri mkdir test_folder kodi bu orqali yangi fayl papka ochamiz.

c++ kodda kament yozish va maxsus belgilar

ahmadzonodilmurod55-sudo — Sat, 14 Feb 2026 00:57:25 +0000

Bizda kament qoldirish mumkun ozi u asosan nimalarda ishlatiladi:

O'zi kament qoldirishni 2 xil usuli bor.

// - bu belgi faqat 1 qatordagi kodlarni kamentga oladi.
Kodni boshlashdan oldin /* belgi bilan boshlab va osha kamentga olmoqchi bo'lgan kodni ohiriga */ belgisi qo'yilsa shuning ichadagi barcha kodlar kamentga olinadi.

Maxsus belgilar
Maxsus begilarga birinchi kiritsa bo'ladiganu bu "\n" ; "\t" ; "\a" ; "\r" shu belgilar kiradi.
"\n" - bu pastga qatorga tushurib berish uchun ishlatilinadi.
"\t" - joy tashash uchun agar uning oldidan 2 ta joy tashlansa 4 joy ochiladi 4 da bo'sa 8 ta va hulas shunday ketadi.
"\a" - signal berish belgisi.
"\r" - qatorni boshidan yozish belgisi.

c++ asosiy kodlarining ma'nosi!

ahmadzonodilmurod55-sudo — Thu, 12 Feb 2026 01:17:07 +0000

Asosiy kodlarga ozi qaysilar kiradi va bu kodlar qachon oylab topligan?
1843-yil — birinchi dastur (kod) yozilgan.
Muallif: Ada Lovelace.
U analitik mashina uchun algoritm yozgan.

O'zi aslida nechta kutubxona bor degan o'ga tushishilar mumkun.
C++ ning standart kutubxonasi bor. Unda 100+ dan ortiq sarlavha (header) mavjud.

Hozirdagi c++ kod boshlanishi har doim kutubxona chaqirish bilan boshlanadi.
#include <iostream>
include - bu yozilshini sababi, kutubxona chaqirish uchun.
iostream esa kutubxona uning ichida:
-son kiritish
-matn chiqarish
-natija ko‘rsatish
va kodning davomi hudi shunday tartibda ketadi:
` using namespace std;
int main()
{

cout << " " << endl;

return 0;
}`
using namespace std; ishlatishni asosiy sabablaridan biri biza kodimizda har doim std; deb yozishimiz shart bo'lmaydi.
Siz qachonidr kod yozmoqchi bo'lsangiz, kodingiz har doim {} shu kabi qavslar ichida yoziladi. Agar kod shunday qavs ichida yozilmasa xato hisoblanadi.
Return 0; ni yozish kerak agar yozilmasa, bizga konsolda xatolarimizni chiqarib bermaydi!
ENDL - C++ da yangi qatordan chiqarish uchun ishlatiladi.
Oddiy "\n" bilan ham yangi qatordan chiqsa bo‘ladi, lekin endl buferni ham tozalaydi.

##C++ da kirish

ahmadzonodilmurod55-sudo — Thu, 12 Feb 2026 00:50:02 +0000

Dasturlash ozi aslida nima?

Dasturlash — bu kompyuterga nima qilish kerakligini maxsus til orqali buyurish jarayoni.Siz kod yozsangiz, kompyuter shu kodni bajaradi.

sayt yaratish
mobil ilova qilish
o‘yin ishlab chiqish

Kod yozadigan odam — dasturchi deyiladi.

compiler va compilation
Compiler (kompilyator o'zbek tilida) — dasturlash tilida yozilgan kodni kompyuter tushunadigan tilga o‘girib beradigan dastur.

Compilation (kompilyatsiya) — kodni kompyuter tiliga aylantirish jarayoni.
siz kod yozasiz → kompilyator uni o‘giradi → kompyuter bajaradi.

Kod har doim c++ tilida yozilvotganda kutubxonalar chaqirib yoziladi
Masalan:
`#include

using namespace std;

int main()
{

cout << "Hello world";

return 0;
}`

Hoz man shu kodni yozdim endi konsolga chiqishi uchun C++ main.cpp -o dastur(yoki fayl nomini yozish kerak). Kdoning ichidagi cout orqali bizaga konsolga Hello world so'zini chiqarib beradi.

Dastur
Dastur — bu kompyuter bajarishi uchun yozilgan aniq buyruqlar to‘plami.
ular har xil joylarda ishlatsa bo'ladi.
Masalan:

kalkulyator
brauzer
o'yinlarda